Kącik dla Rodziców

Co czuje moje dziecko?

                                                           

Szanowni Rodzice!

Zakładka ,,Co czuje moje dziecko?" powstała w celu publikacji materiałów dotyczących emocjonalności przedszkolaków. Podejmowane będą różne tematy z tego zakresu. Teksty redagowane bedą w sposób lekki dla oka i mam nadzieję, że znajdziecie w nich Państwo odpowiedzi na nurtujące pytania. 

                                                                 

Zapraszam do comiesięcznej lektury.

Z wyrazami szacunku,

mgr Gabriela Bałazy - psycholog


LISTOPAD 2022

 

Słów kilka o...depresji dziecięcej...

 

Temat depresji omawiany jest aktualnie w masmediach bardzo szeroko z uwagi na rosnący odsetek Pacjentów zmagających się z tym zaburzeniem. Choroba ta choć w pierwszej chwili nie kojarzy się z dziećmi, niestety również ich dotyczy.  

W klasyfikacjach medycznych uznawana jest za zaburzenie nastroju. Kryteria rozpoznania choroby u dzieci i dorosłych są ze sobą bardzo zbliżone.

Depresja wśród dzieci w wieku przedszkolnym występuje bez rozgraniczenia na płeć.

Teksty źródłowe wskazują na to, iż objawy u przedszkolaków, które MOGĄ mieć związek z DEPRESJĄ to: bóle brzucha, bóle głowy, lęk, niepokój, napady płaczu / krzyku, brak zainteresowania rówieśnikami / zabawą, napady agresji, problemy z łaknieniem, apatia, drażliwość, wybuchy paniki, niskie poczucie własnej wartości, zaburzenia koncentracji i uwagi, senność lub nadmierne pobudzenie, myśli o śmierci.

Dzieci - szczególnie te najmłodsze - nie dysponują odpowiednim słownictwem, żeby szczegółowo opisać swoje uczucia. Trudne terminy jak ,,samoocena” czy ,,poczucie sprawstwa”, nie będą rozumiane przez dzieci w wieku przedszkolnym. Swoje trudności będą sygnalizowały zwłaszcza poprzez zachowanie.

Oczywiście nie każdy smutek jest depresją. Nie mniej jednak, zarówno Rodzice jak i Nauczyciele, powinni reagować na każde niepojące zachowania dzieci. Czasem wystarczy niewiele - zapytanie "Jak się masz?", "Czy coś złego Cię spotkało?" etc. Pod żadnym pozorem nie wolno krytykować albo wyśmiewać emocjonalnej reakcji dziecka, która z jego punktu widzenia jest konieczna i ważna. Istnieje szereg tak zwanych ,,czynników spustowych", które mogą wyzwolić epizod depresyjny u dzieci. Jest to między innymi: utrata kogoś bliskiego (śmierć), rozwód rodziców, ograniczenie kontaktów z kimś ważnym; konflikty zarówno rodzinne jak i te w grupie rówieśniczej, poczucie odrzucenia i nieakceptowania, przemoc, choroba somatyczna, brak poczucia bezpieczeństwa i wsparcia.

Na rozwój depresji u dzieci może wpływać również nadużywanie substancji psychoaktywnych w rodzinie dziecka, zamiana ról w rodzinie tzw. parentyfikacja, kiedy to dziecko ,,przejmuje" rolę rodzica i obarczone zostaje nadmiernymi obowiązkami.

Wszystkie wymienione wyżej czynniki zarówno mogą wywołać epizod depresyjny u dziecka jak również podtrzymać ten już istniejący.

Depresja u dzieci leczona jest tak samo jak u dorosłych. Często nie obejdzie się bez użycia farmakologii. Najważniejsze! POMOC DZIECKU zaczyna się od ZROZUMIENIA! Stabilny dom, wsparcie, poczucie bezpieczeństwa, miłość, przyjazna atmosfera w placówce przedszkolnej to czynniki, które chronią, a także wspomagają wyjście dziecka z depresji. Czynniki, które to my dorośli mamy moralny obowiązek zapewnić naszym wychowankom i dzieciom, aby pełniły dla nich funkcję parasola ochronnego przed zaburzeniami nastroju.

 

Bądźmy blisko! Bądźmy uważni! Wspierajmy!

 

Źródła:

"One są wśród nas"- Dziecko z depresją w szkole i przedszkolu, Monika Turno ORE, W-wa, 2020


PAŹDZIERNIK 2022

 

,,Ale cichutkie dziecko!” – czyli, o mutyzmie wybiórczym

 

Adaptacja dziecka w przedszkolu trwa zazwyczaj ok. od 1 do 3 miesięcy i zależy od wielu czynników. W tym jakże gorącym okresie przedszkolak poznaje środowisko rówieśnicze, personel placówki i całą masę zasad, zachowań, bodźców i reakcji. Zdecydowanie – pracuje na pełen etat!

Jeśli nasz trzylatek nie miał wcześniej doświadczeń w żłobku, często rozpoczęcie przedszkola jest dla niego pierwszym, tak olbrzymim wydarzeniem i krokiem na drodze separacji. Smutki, cieknące łezki, wzmożona potrzeba przytulania, to święte prawo dziecka zwłaszcza w takim okresie.

Niektóre przedszkolaki napotykają jednak szczególne trudności – ze względu na wysoki poziom lęku, nie są w stanie rozmawiać z nauczycielami i/lub dziećmi. Często ,,cichutkie i grzeczniutkie” dzieci, mogą być nagradzane za swoje zachowanie, dopiero po czasie okazuje się, że problem może być znacznie bardziej poważny. Przyczyną niemówienia u dziecka może być właśnie tytułowy mutyzm wybiórczy.

Czym jest mutyzm i jak rozpoznać pierwsze objawy?

Mutyzm wybiórczy to zaburzenie lękowe, które charakteryzuje się brakiem mówienia w określonych sytuacjach (w których mówienie jest oczekiwane np. przedszkolu), pomimo mówienia w innych. (za DSM V i ICD-10)

W praktyce oznacza to, że dziecko (często pełen energii przy najbliższych mu osobach) nie będzie w stanie rozmawiać w niektórych sytuacjach, bo u podłoża leży wysoki poziom lęku.

Dzieciaki z mutyzmem zazwyczaj nie inicjują rozmowy i nie są w stanie odpowiedzieć na zadawane im pytania. Uwaga! Możliwe jest, że dziecko porozmawia z wybranymi dziećmi, które uzna za ,,bezpieczne”. Niniejsze zaburzenie oczywiście nie jest obserwowane jedynie w przedszkolu. Blokada przed werbalną komunikajcą może pojawić się w sklepie, na placu zabaw itp. Takie zachowanie nie jest złośliwe i celowe ze strony dziecka. Wynika ono bezpośrednio z obezwładniającego lęku.

Na co zwracamy uwagę? Na mowę ciała! Dziecko z mutyzmem reprezentuje wzmożone napięcie ciała, sztywne ruchy czy kamienną mimikę.

Objawy zazwyczaj znacząco utrudniają naszemu przedszkolakowi nawiązywanie relacji z dziećmi czy branie czynnego udziału w zajęciach i zabawach, chociaż warto dodać, że są dzieci, które na poziomie niewerbalnym radzą sobie bardzo dobrze.

Do kogo się zwrócić o pomoc, jeśli zauważysz objawy u swojego dziecka?

Diagnozę mutyzmu stawia lekarz psychiatra. Jednak, jeśli zauważycie trudności, warto zwrócić się  do psychologa przedszkolnego lub do psychologa w rejonowej poradni psychologiczno-pedagogicznej, gdzie możecie uzyskać bezpłatnie wsparcie i skonsultować swoje obawy. Psycholog może pomóc Wam przyjrzeć się trudnościom dziecka i innym możliwym przyczynom niemówienia.

U dzieci z podejrzeniem mutyzmu szybkie wdrożenie działań profilaktycznych przeciwdziała znacznemu pogłębieniu się trudności.

 

Źródła:
„Mutyzm wybiórczy – poradnik dla rodziców, nauczycieli i specjalistów” Maria Bystrzanowska, rok wydania 2017, wydawnictwo: Impuls
„Czym jest mutyzm wybiórczy?” – artykuł na portalu Centrum Terapii Mutyzmu, Nieśmiałości i Lęku” autorstwa Moniki Andrzejewskiej


WRZESIEŃ 2022 

Trzylatkiem być! Wyzwania najmłodszych przedszkolaków

 

Labilność emocjonalna i lęki rozwojowe – czyli pakiet powiększony

Emocje trzylatka mają silne natężenie, dodatkowo dziecko może być bardzo zmienne w swoich nastrojach. Jakby tego było mało, w tym wieku u dzieciaków mogą pojawiać się silne lęki związane z ciemnością, zamaskowanymi postaciami, starszymi osobami, czarownicami czy szeroko rozumianymi potworami. To nic innego niż tzw. lęki rozwojowe, które są normą rozwojową w tym wieku. 

Trudne emocje, z którymi dziecko dopiero się oswaja może rozładowywać przez tiki, mruganie powiekami, obgryzanie paznokci czy masturbację. 

Poczucie braku bezpieczeństwa trzylatki mogą wyrażać bywając zazdrosne lub zadając rodzicowi monotonnw pytania „Kochasz mnie?”. 

Ciekawość poznawcza vs. nasilona potrzeba poczucia bezpieczeństwa

,,Mamo ja SIAM posprzątam”, ,,Tato nie ruszaj, nie umiesz tego!” Równolegle u trzylatków możemy obserwować rozwijające się poczucie sprawstwa. Nie trudno stoczyć batalię z trzylatkiem, który przecież wszystko wie/umie/zrobi LEPIEJ niż MY.

„A dlaczego?”, „Po co?”, ,,Czemu?” – znacie to Państwo?! Wspaniale. Oznacza to, że Wasz trzylatek korzysta w pełni. Zadawanie miliona pytań – czasem budzących wręcz naszą konsternację – to właściwy tor rozwoju.

Swoboda eksploracji i chęć odkrywania mogą sprawić, że upilnowanie ich może być dla rodziców/babć/niań wyzwaniem. Ehh…ale to minie..

Warto też dodać, że to, że trzylatek nie słucha nie wynika z jego „złośliwości” czy niechęci. Po prostu poznawczo nie zawsze jest na to gotowy. W dzisiejszych czasach przestymulowanie poznawcze jest niestety wszechobecne, co dodatkowo sprawy nie ułatwia.

Mimo, że trzylatki mają bardzo dobrą pamięć odtwórczą, dopiero uczą się uogólniania czyli odnoszenia wiedzy nt. jednego pojęcia/ miejsca/zakazu do innego. (Pamięć odtwórcza najpiękniej jest widoczna podczas np. recytowania wierszyków na Dzień Babci)

Trzylatki żyją „tu i teraz” i po prostu poznawczo nie są w stanie opanować wszystkich zasad i wdrożyć ich w życie. Mają do tego święte prawo!

Rozwój społeczny vs. egocentryzm dziecięcy 

Trzylatki zaczynają zawierać przyjaźnie i dzielić się zabawkami – z tym wiadomo bywa różnie. Zazwyczaj mają ulubionego kolegę/koleżankę i preferowaną formę zabawy.

Dzieci w tym wieku stopniowo przechodzą od zabawy równoległej (czyli  zabawy obok siebie, bez większych interakcji) do zabawy naprzemiennej z rówieśnikami, ale nawiązywane kontakty są wciąż krótkotrwałe. 

Trzylatki stopniowo rozwijają w sobie potrzebę współodczuwania i kontaktu z innymi dziećmi, ale w tym wieku przedszkolaki są wciąż rozwojowo egocentryczne tzn. nie są jeszcze w stanie spojrzeć na świat oczami drugiej osoby. Wszystko postrzegają ze swojej perspektyw i przez pryzmat swoich osobistych doświadczeń.

Przedszkolaki dopiero zaczynają rozumieć, że inne dzieci mają odczucia, które trzeba szanować, żeby zdobyć ich przyjaźń. Stopniowo uczą się też odpowiedzialności wobec innych, zaczynając powoli dostrzegać, że ich postępowanie może sprawiać przykrość lub przyjemność innym dzieciom. 

Jak wspierać trzylatka?

Trzeci rok życia to naprawdę niezwykły okres. Warto czasem spojrzeć na trudne zachowania z perspektywy wyzwań rozwojowych, z którymi mierzą się nasze przedszkolaki. 
Kluczowe w tym wieku jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa. Warto szukać rozwiązań, które będą wspierać badawczą pasję i silnie rozwiniętą ciekawość poznawczą dziecka. 

Co z Rodzicami?

Dbajcie o siebie. Ładujcie baterie, nie zapominajcie o swoich potrzebach. Zasoby które posiadacie szybko się kurczą, a muszą wystarczyć na całe rodzicielskie życie.

Żródła:
„Rozwój dziecka. Od 3 do 6 lat”, Brazelton Thomas B. , Sparrow Joshua D., 2010, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
„Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat”, Ilg Frances L, Bates Ames Louise, Baker Sidney, 2018, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
„Diagnoza i wspomaganie rozwoju psychoruchowego dziecka w wieku przedszkolnym.” Karolina Skarbek, Irmina Wrońska, 2017, wydawnictwo: CEBP 24, Bliżej przedszkola